ما و فرهنگ ِدیگران

اش. تروهید — Thu, 3 Nov 2011 22:40:02 GMT

آنچه که درین پست آمده ، بخش ِ پایانی ِیکی از مقالات ِ دکتر جهانبگلو ( Jahanbegloo ) ست.

گاهی خواندن ِاینطور نوشته های ِبه ظاهر بدیهی برای ِبعضی ،برای ِهمه مان لازم است.

دوست ِعزیز!

درباره ی بندی که ستاره دارش کرده ام (**)، خوشحال می شوم که بنویسی که چه فکر می کنی.

موافقی یا نه ؟ و به نظرت شرطی دارد یا نه؟

... شکی نیست که اندیشیدن در باب ِپدیده ای عالمگیر و مفهومی جهانشمول ، مستلزم ِاندیشه ای باز و فرهنگی باز و شکیباست. اندیشه ی باز و انتقادی لازمه ی

فرهنگ ِباز و پویاست ، به همان نسبت که فرهنگ ِباز پرورش دهنده ی دیدگاهی وسیع و انتقادی است.

در حقیقت اثری ، اثر ِفرهنگی ست که که قابلیت ِپذیرش ِ انتقاد و نیروی ِنقد و سنجش ِتمامی ِ معیارها و هنجارها را در خود داشته باشد.

شاید به همین دلیل ، فرهنگ ِباز فرهنگی ست که جهان ِاطراف ِخود را با دیدی شکاکانه می نگرد. مهمتر این که فرهنگ ِباز ، فرهنگی ست که به روی ِفرهنگ ِ جهانی بسته نیست و به همین جهت فرهنگی زنده ، پویا و نوآور است.

گوته دو قرن پیش ، از ادبیات ِجهانی و از رابطه ی میان ِفرهنگ ها سخن می گفت. اکنون اگر نام ِگوته برای ِما آشناست به دلیل ِوجود ِهمان مفهوم ِ ادبیات ِجهانی ست. گوته شاعری آلمانی ست ، ولی آثار ِادبی ِ او چون آثار ِشکسپیر ، پروست ، دانته ، سوکوفل و خیام یه فرهنگ ِبشری تعلق دارد.

**شناخت ِ فرهنگ ِدیگر به معنای ِنابود شدن ِفرهنگ ِملی و خودی نیست . بلکه به عکس محرکی ست برای ِغنی کردن ِفرهنگ ِملی.

بحث و اندیشه درباره ی فرهنگ ِجهانی و به طور کلی مساله فرهنگ در جهان ِامروز کوششی ست برای ِفهم ِ هرچه بهتر ِ فرهنگ ِملی و فرهنگ های ِدیگر در قالب ِمفهوم ِ بشریت .

جهانبگلو ، رامین – مقاله : مفهوم ِفرهنگ در آینه ی جهان ِ امروز – کتاب ِ مدرنیته ، دموکراسی و روشنفکران – نشر ِمرکز – چ 5 - 1388

چند فرهنگ گرایی

اش. تروهید — Wed, 28 Sep 2011 17:38:58 GMT

تجربه ی اروپا و امریکا

درمقاله ای از لوموند آمده بود که فرانسه نتوانسته است اقلیت های ِمهاجر را در جامعه ادغام کند. یعنی کاربستن و حمایت از ِسیاست های ِپلورالیستی ِفرهنگی توسط ِسیاست مداران ، نتیجه ای عکس داده است. و باعث ِافزایش ِنژادپرستی و خشونتهای ِنژادی شده است.

دیگر کشورهای ِاروپایی ِمهاجرپذیر هم با این مشکل درگیر اند. در حالی که جامعه ای مانند امریکا با چنین مشکلی مواجه نیست . نه این که در امریکا نژاد پرستی نیست . بلکه مشکل ِامریکایی ها از جنس ِدیگری ست. یعنی جامعه ی امریکا از نخستین سالهای ِتاریخ ِخود از گروه ها و اقلیت های ِمذهبی و دینی و نژادی و قومی و حتا ملیتی ِگوناگون تشکیل شده است و توانسته است همه ی اینها را در یک کل ِمنسجم جای دهد.

تجربه ی ایران

یکی از دلایل ِناکامی ِفرانسه و اروپایی ها در این زمینه این است که فرهنگهای ِ مستقل و از هم جدایی در این جامعه(ها) قرار است زیر ِیک چتر زندگی کنند، به ویژه فرهنگ های ِافریقایی. فرهنگ هایی که سابقه ی همزیستی ِبا فرهنگ ِجامعه مقصد را ندارند.

یکی از تفاوتهای ِجامعه ی ایران و اروپا این است که فرهنگهای ِموجود در ایران ِامروز ، هزاران سال است که با هم زندگی می کنند و از هم مستقل نمانده اند . با هم ارتباط برقرار کرده اند. در شکل گیری ِفرهنگ و حکومت های ِایرانی موثر بوده اند. (حتا اقوامی که ایرانی نژاد نیستند)

فرهنگ ِایرانی از خرده فرهنگ های ِگوناگون تشکیل شده. و فرآیند ِادغام و ارتباط را طی کرده و در حال طی کردن است. یعنی شرایط ِجامعه ی ما طوری نیست که بگوییم فرهنگ ِمازنی ها و فارسها هیچ وجه ِمشترکی ندارند و ... .

منظورم این نیست که ما امروزه مشکلی با چند فرهنگی بودن ِخودمان نداریم. بلکه منظورم این است که مشکل هرچه که هست از جنس ِمشکل کشورهای ِاروپایی نیست. (شاید مشکل در نابومی بودن ِمدیران است ، یا رسمیت نداشتن ِزبانهای ِدیگر ، یا تک مذهبی بودن حاکمیت یا ... )

پس از انقلاب ِمشروطه روشنفکران تحت ِتاثیر آرمانهای ِمدرن تلاش کردند تا جامعه ی ایران تک فرهنگی و تک هویتی باشد. یعنی تکثر ِفرهنگی ، به تک هویتی ِفرهنگی تبدیل شود. اما در این سالهای ِاخیر می بینیم که گرایش ِبه تکثر روز به روز بیشتر می شود.

چون تکثر در گذشته ی ایران (تقریبا) تجربه شده ، و دست ِکم ریشه دارد ، گرایشهای ِچند فرهنگی می تواند موفق باشند.

غریبه - تکثر ِفرهنگی

ما و فرهنگ ِدیگران

چند فرهنگ گرایی