آیا آزادی ، ارزش آفرین است؟

اش. تروهید — Fri, 2 Dec 2011 11:53:04 GMT

پرسش این است که آیا اگر جامعه ای آزاد باشد ، این آزادی ست که به شهروندان می گوید که چه کنند/ نکنند؟ آیا آزادی خودش ارزش می آفریند و به مردم توصیه می کند یا دستور می دهد؟ یا فضای ِ آزاد به مردم فرصت می دهد تا به خواسته هایشان عمل کنند؟

از بسیاری از روحانیون و مخالفین دموکراسی شنیده ایم که حکومت ِ دموکراسی مردم را از نظر اخلاقی فاسد می کند. و یک مثال رایج هم می زنند. اگر مردم آزاد باشد ، جامعه تبدیل می شود به قوم ِ لوط.

2 آزادی به سان ِ آینه ی فرهنگ

دکتر سروش در کتاب ِ"آیین ِشهریاری و دینداری" ، در اواخر دهه ی 70 ، اشاره ای به این پرسش/دغدغه دارد.

(شماره صفحه یادم نیست ، چون این قسمت را از حافظه می نویسم). دکتر سروش به نکته ای جالب اشاره می کند و آن این که آزادی ، نشان دهنده و آینه ی فرهنگ ِمردم ِآن جامعه است. یعنی مثلا در انگلستان که ازدواج هم جنس ها آزاد اعلام شده است ، به این دلیل است که فرهنگ ِانگلیسی ها چنین چیزی را می پذیرد.البته در هر جامعه ای درباره ی مسائل مختلف ، دیدگاه های ِ گوناگونی وجود دارد ، اما برآیند ِ این نظرات ِ مختلف در جامعه ی انگلستان ، این مسئله را پذیرفته است.

در مقابل می توان جامعه ی امریکا را می توان مثال زد. می دانید که جامعه ی امریکا یکی از مذهبی ترین جامعه های ِ غربی ست. به این معنا که نسبت به دیگر کشورها ، روزهای ِیکشنبه مردم ِ بیشتری راهی ِکلیسا می شوند. تا آنجا که من خبر دارم ، تا تابستان ِامسال تنها 5 ایالت از ایالت های ِ50 و چندگانه ی امریکا این مسئله قانونی کرده اند.

3 آزادی ، به سان ِ روش

از تاکیدات ِدکتر سروش این است که آزادی روش است و با به کار بستن ِ این روش الزاما نتیجه ای که بدست می آید مشابه ِ نمونه های ِمشابه نخواهد بود و حتا نتیجه اش الزاما قابل پیش بینی هم نیست .

4 مثال ِ تونس

در تونس دیدیم که پی از ورافتادن ِ حکومت ِ بن علی ،بخشی از معترضان در خیابان ها ، نماز ِ جماعت برپا کردند. فضای ِآزاد بود که نشان داد که مردم ِ مسلمانی که از برپایی ِنماز بیرون ِاز مساجد منع می شدند ، وقتی احساس آزادی کنند چه مطالباتی دارند و چه می کنند.

5 مثال ِ ایران ِ57

پس از بهمن ماه ِ57 ،تا سال ِ 60 ، دهها حزب و صدها روزنامه ، در سراسر ِ ایران منتشر می شد. قطعا این احزاب/نشریات یک شبه پدید نیامد ، بلکه با پدید آمدن ِ فضای ِ آزاد گروه های ِ مختلف ِ سیاسی خودشان را آفتابی کردند. آزادی جامعه ی ایران را متنوع نکرد. پیش از برقراری ِفضای ِ آزاد ، ایرانی ها رنگارنگ بودند. ولی این فضای ِ آزاد بود که به جامعه ی ایران فرصت داد تا رنگارنگی خودش را نمایان کند.

6 انتخابات

بهترین مثال برای ِ موضوعی که طرح کردم انتخابات است. در فضای ِ آزاد ِ انتخاباتی است که مردم با رایشان ، خواسته ها/مطالبات/گرایش ها/اولویت های خودشان را نشان می دهند. در فضای ِ غیر ِآزاد هر اظهار نظری ، برآوردی و تخمینی است و از جنس ِ شعار ( این که ما بیشماریم و اکثریت ِ مردم فلان مطالبه را دارند یا ما 99% ِجامعه ایم و ... ). انتخابات آزمایشگاهی است برای ِ این گمان ها و تخمین ها و شعارها و تعیین ِ وزن ِ هر رنگ.

امیدوارم که توضیح مفیدی بوده باشد برای ِرفع ِبرخی سوءتفاهم ها درباره ی آزادی و دست یافتن ِ به آزادی:

به جست و جوی ِنگاری که نور ِ دیده ی ماست...

غریبه - آزادی

آیا آزادی ، ارزش آفرین است؟